Türkmen halıları Buhara’da Türk dünyasının ortak mirası olarak gündeme taşındı

ÖZBEKİSTAN – BHA

Türkmenistan’da her yıl mayıs ayının sonunda devlet törenleri ve çeşitli etkinliklerle kutlanan “Türkmen Halısı Bayramı”, Türkmen halkının halıcılık sanatına verdiği önemin en önemli göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor. Asırlardır Türk kültürünü, tarihini ve medeniyet anlayışını motiflerinde yaşatan Türkmen halıları, yalnızca bir el sanatı ürünü değil; aynı zamanda Türk dünyasının ortak kültürel mirasını taşıyan önemli bir medeniyet sembolü olarak kabul ediliyor.

Program kapsamında Buhara Valiliği, Türkiye Cumhuriyeti Özbekistan Büyükelçiliği, Türkmenistan’ın Özbekistan Büyükelçiliği, SD Türkmen Halıcılık Merkezi ve Türkmen Halı Müzesi iş birliğiyle Buhara Devlet Üniversitesi ziyaret edildi. Üniversitede düzenlenen seminerde Türkmen halılarının tarihi geçmişi, motiflerinin taşıdığı anlamlar, kültürel hafızadaki yeri ve Türk dünyası açısından önemi değerlendirildi.

Seminerde konuşan 23. Dönem AK Parti Düzce Milletvekili ve Yeni Yüzyıl Üniversitesi Dekanı Prof. Dr. Celal Erbay, Türk halklarının geleceğinin ortak olduğunu belirterek Türkmen halılarının da bu ortak geçmişi yansıttığını ifade etti. Türkmen halılarının yalnızca estetik bir sanat ürünü olmadığını, aynı zamanda tarihin bir belgesi niteliği taşıdığını vurgulayan Erbay, her rengin ve her motifin ayrı bir anlam taşıdığını söyledi. Türkmen halılarının Türk milletinin tarihini, inancını, yaşam biçimini ve medeniyet anlayışını yansıtan önemli kültürel miras unsurlarından biri olduğunu kaydeden Erbay, bu kültürel değerlerin korunarak gelecek nesillere aktarılmasının büyük önem taşıdığını belirtti. Erbay ayrıca organizasyonun mimarı olan SD Halıcılık Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı Solmaz Cumayeva’ya ve Buhara Devlet Üniversitesi Rektörlüğü’ne teşekkür etti.

24, Dönem AK Parti İzmir Milletvekili ve Bilge Stratejik Araştırmalar Merkezi (BASAM) Başkanı Rıfat Sait ise Türk Devletleri Teşkilatı vizyonu doğrultusunda yürütülen “Türk Devri Yüzyılı” projesi kapsamında Türkmen halılarının ve Türkmen kültürünün özel bir başlık altında ele alınacağını açıkladı. Sait, Türkmen halılarının Türk cumhuriyetleri arasında ortak kültürel değer olarak işleneceğini ve proje kapsamında “SD Türkmen Halısı” projesine yönelik özel çalışmalar yürütüleceğini ifade etti. Türkmen kültürünün en önemli unsurlarından biri olan Türkmen halılarının, Türk Devri Yüzyılı Projesi içerisinde önemli kültürel faaliyet alanlarından biri olarak yer alacağını dile getirdi.

Programın organizasyonunu üstlenen SD Halıcılık Merkezi ve Türkmen Halı Müzesi Yönetim Kurulu Başkanı Solmaz Cumayeva da katılımcılara kurumun çalışmaları hakkında bilgi verdi. Cumayeva, bir Türkmen el yapımı halısında yer alan her ipliğin ve her desenin şifrelenmiş bir tarih taşıdığını belirterek, Türkmen halılarının Türk halklarının adeta “taş kitabı” niteliğinde olduğunu söyledi. Günümüzde bazı eski motif ve süslemelerin anlamlarının kaybolduğunu ya da yanlış yorumlandığını ifade eden Cumayeva, Türkmen halılarının asırlardır süregelen mirasını korumak için çalışmalar yürüttüklerini kaydetti.

Cumayeva, Buhara’daki SD Türkmen Halı Müzesi’ni uluslararası bir araştırma merkezine dönüştürmeyi hedeflediklerini belirterek, dünyanın farklı ülkelerinden bilim insanları, tarihçiler, etnograflar ve araştırmacılar için aylık bilimsel çalışma programları başlatılacağını açıkladı. Program kapsamında uzmanların müze arşivlerine ve nadir halı koleksiyonlarına erişim sağlayarak ortak akademik çalışmalar gerçekleştireceği bildirildi.

Her yıl Buhara’da uluslararası bilimsel konferans düzenlenmesinin planlandığını da aktaran Cumayeva, bu organizasyonların halı dokumacılığı ve Türk kültür tarihi alanındaki yeni araştırmaların paylaşılacağı önemli platformlar olacağını ifade etti.

Türk kurumlarıyla yürütülen iş birliklerine de değinen Cumayeva, Özbekistan, Türkmenistan ve Türkiye’nin bilimsel ve kültürel potansiyelinin ortak projelerde buluşacağını söyledi. Türk akademisyenler ve araştırmacıların Buhara’da düzenlenecek bilimsel çalışma programlarına davet edildiğini belirten Cumayeva, SD Türkmen Halı Müzesi’nin bu çalışmalara her türlü akademik ve organizasyonel desteği vermeye hazır olduğunu ifade etti. Cumayeva, halı desenlerine işlenmiş ortak tarih ve kültürel mirasın dünya kamuoyuna tanıtılması çağrısında bulundu.

Program kapsamında Türkmenistan’ın Özbekistan Büyükelçiliği de ziyaret edildi. Görüşmelere Prof. Dr. Celal Erbay, Avrasya Yerel Yönetimler Birliği Başkanı Hasan Cengiz, 24. Dönem İzmir Milletvekili ve BASAM Başkanı Rıfat Sait, Türk Devri Yüzyılı Projesi Yapımcısı Fatih Gülmen, proje koordinatörü Avukat Mustafa Sert ile organizasyonu gerçekleştiren SD Halıcılık Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı Solmaz Cumayeva katıldı. Görüşmelerde, Türk Devletleri Teşkilatı vizyonu doğrultusunda yürütülen “Türk Devri Yüzyılı” programı kapsamında “SD Türkmen Halısı” projesi ile ortak hareket edilmesi konusunda değerlendirmelerde bulunuldu.

Heyet ayrıca Türkiye Cumhuriyeti Özbekistan Büyükelçiliği’ni de ziyaret ederek Türk dünyasının kültürel bütünleşmesine katkı sağlayacak çalışmalar üzerine görüş alışverişinde bulundu. Temaslarda Türkiye, Türkmenistan, Özbekistan ve diğer Türk devletleri arasındaki kültürel bağların güçlendirilmesi, ortak mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması hedefleri ön plana çıktı.

Programda, Türkmen halıcılığının yaşatılması, dünyaya tanıtılması ve gelecek kuşaklara aktarılması için yürüttüğü çalışmalardan dolayı SD Türkmen Halıcılık Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı Solmaz Cumayeva’ya teşekkür edildi. Türkmen halılarının Türk milletinin ortak tarihini, kültürel birlik ruhunu ve köklü medeniyet anlayışını yansıtan en önemli değerlerden biri olduğu vurgulandı.

Buhara’da gerçekleştirilen programların, Türkiye, Türkmenistan, Özbekistan ve tüm Türk dünyası arasındaki kültürel dayanışmanın güçlenmesine, ortak tarihi mirasın uluslararası düzeyde tanıtılmasına ve Türk dünyasının kültürel birlik vizyonuna katkı sunması hedefleniyor.